Volume van ontgraving en ophoging berekenen uit een hoogteraster (grondverzet)
Plak het raster van terreinhoogtes (één rasterrij per regel, zoals in Excel), vul de rasterafstand en de plateauhoogte in: je krijgt de ontgraving, de ophoging, de grondbalans, de evenwichtshoogte (waarbij ontgraving en ophoging tegen elkaar wegvallen) en een kaart van waar je ontgraaft en waar je ophoogt.
Eén getal per rasterpunt, gescheiden door spaties, tabs of puntkomma’s; elke regel met hetzelfde aantal. De 1e regel is de bovenste (noordelijke) rij. Laat de plateauhoogte leeg om de evenwichtshoogte te gebruiken. Helling van het plateau: de hoogte geldt in het 1e punt (linkerbovenhoek); X loopt naar rechts en Y naar beneden (positief stijgt, negatief daalt). Hoogtes en afstanden in meters.
Resultaat
Plak hierboven het hoogteraster (minstens 2 × 2 punten).
Zo wordt het volume berekend
Rastermethode (vakkenmethode): in elk rasterpunt is de hoogte h = terreinhoogte − ontwerphoogte (positief = ontgraving, negatief = ophoging). In elk rastervak met oppervlakte A = Δx·Δy is het volume A × het gemiddelde van de 4 hoekhoogtes. Heeft een vak hoeken in ontgraving én in ophoging, dan gebruiken we de formule van de nullijn: Vontgraving = A·(Σh+)² ÷ (4·Σ|h|) en Vophoging = A·(Σh−)² ÷ (4·Σ|h|).
De evenwichtshoogte (gesloten grondbalans) is het gewogen gemiddelde van de hoogtes: gewicht 1 op de hoeken van het raster, 2 op de randen en 4 in de inwendige punten. Bulking (losstorting) is de volumetoename van uitgegraven grond (het “losse volume” dat de vrachtwagens afvoeren): bij gewone grond ongeveer 20% tot 40%.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik het volume ontgraving en ophoging van een terrein?
Meet het terrein in een raster in (bijv. om de 10 m), noteer de hoogte van elk punt en plak het raster hier. Met de plateauhoogte telt de calculator het volume van elk rastervak op en scheidt ontgraving van ophoging. Een fijner raster geeft een nauwkeuriger volume.
Wat is de evenwichtshoogte?
Dat is de plateauhoogte waarbij het ontgravingsvolume gelijk is aan het ophogingsvolume (geen grondoverschot of -tekort, zonder rekening te houden met bulking en verdichting). Laat de plateauhoogte leeg en de calculator gebruikt deze hoogte.
Wat is bulking en hoe gebruik ik het?
Zoveel “groeit” de grond bij het uitgraven: 100 m³ vaste grond in de ontgraving wordt ongeveer 125 m³ losse grond (25% bulking). Handig om het aantal vrachtwagenritten te schatten. In een verdichte ophoging krimpt de grond weer (krimpfactor).
En als het terrein niet in een regelmatig raster is ingemeten?
Met losse punten (onregelmatige inmeting) is de juiste aanpak een terreinmodel (TIN) te maken in landmeetsoftware en dat te vergelijken met het ontwerpvlak. Voor een snelle raming kun je de hoogtes naar een raster interpoleren en deze calculator gebruiken.