Tính khối lượng đào đắp từ lưới ô vuông cao độ (san nền)
Dán lưới cao độ tự nhiên (mỗi hàng lưới một dòng, như trong Excel), nhập khoảng cách ô lưới và cao độ san nền: bạn sẽ có khối lượng đào, khối lượng đắp, chênh lệch, cao độ cân bằng (nơi đào và đắp bù trừ nhau) và bản đồ chỗ đào, chỗ đắp.
Mỗi nút một số, cách nhau bằng dấu cách, tab hoặc dấu chấm phẩy; mọi dòng phải có cùng số lượng. Dòng thứ 1 là hàng trên cùng (phía bắc). Để trống cao độ san nền để dùng cao độ cân bằng. Độ dốc mặt bằng: cao độ áp dụng tại nút thứ 1 (góc trên bên trái); X tăng sang phải và Y tăng xuống dưới (dương là lên, âm là xuống). Cao độ và khoảng cách tính bằng mét.
Kết quả
Dán lưới cao độ ở trên (ít nhất 2 × 2 nút).
Cách tính khối lượng
Phương pháp lưới ô vuông: tại mỗi nút, chiều cao thi công là h = cao độ tự nhiên − cao độ thiết kế (dương = đào, âm = đắp). Trong mỗi ô lưới có diện tích A = Δx·Δy, khối lượng là A × trung bình 4 chiều cao ở các góc. Khi ô có góc đào và góc đắp, dùng công thức đường ranh giới đào đắp (đường số 0): Vđào = A·(Σh+)² ÷ (4·Σ|h|) và Vđắp = A·(Σh−)² ÷ (4·Σ|h|).
Cao độ cân bằng là trung bình có trọng số của các cao độ: trọng số 1 ở các góc lưới, 2 ở các cạnh và 4 ở các nút bên trong. Độ nở rời là phần tăng thể tích của đất sau khi đào (“thể tích rời” mà xe tải chở): khoảng 20% đến 40% với đất thông thường.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tính khối lượng đào đắp của một khu đất?
Đo khu đất theo lưới ô vuông (ví dụ cứ 10 m một điểm), ghi cao độ từng nút rồi dán vào đây. Với cao độ san nền, công cụ cộng khối lượng của từng ô lưới và tách riêng đào với đắp. Lưới càng dày, khối lượng càng chính xác.
Cao độ cân bằng là gì?
Là cao độ san nền mà tại đó khối lượng đào bằng khối lượng đắp (không thừa, không thiếu đất, chưa kể độ nở rời và độ đầm nén). Để trống cao độ san nền thì công cụ sẽ dùng cao độ này.
Độ nở rời là gì và dùng thế nào?
Là mức đất “nở ra” khi bị đào: 100 m³ đất đào (thể tích nguyên thổ) thành khoảng 125 m³ đất rời (nở rời 25%). Dùng để ước tính số chuyến xe tải. Khi đắp và đầm chặt, đất lại co lại (hệ số đầm nén).
Nếu số liệu đo không theo lưới đều thì sao?
Với các điểm rời rạc (đo không theo lưới), cách đúng là lập mô hình bề mặt (TIN) trong phần mềm trắc địa rồi so với bề mặt thiết kế. Để ước tính nhanh, bạn có thể nội suy cao độ ra lưới ô vuông và dùng công cụ này.