UTM koordinatlarını enlem/boylama dönüştürme (ve tersi)
UTM ↔ enlem/boylam dönüşümünü WGS 84 ve aynı elipsoidi kullanan datumlarda (ITRF/TUREF, ETRS89…) yapar: tek nokta ya da Excel’den yapıştırılmış bütün bir liste. Ayrıca ölçek faktörünü ve meridyen yakınsamasını gösterir. Tüm hesaplar tarayıcınızda yapılır.
E N, ad E N veya E N yükseklik biçimlerini kabul eder; boşluk, sekme veya noktalı virgülle ayırın (Excel’den yapıştırmak çalışır). N, E’den önce gelirse bunu fark ederiz.
Ondalık derece (nokta veya virgülle) ya da derece/dakika/saniye, sembollü veya sembolsüz. Harf yoksa pozitif değer Kuzey/Doğu, negatif değer Güney/Batı demektir. Genişletilmiş dilimde çalışmak için (iki dilimin sınırındaki bir arazi) dilimi elle seçin. Haritaya tıklamak da mümkün.
Sonuç
Yukarıya koordinatları yazın veya yapıştırın. Sonuç anında burada görünür.
UTM dönüşümü nasıl çalışır
UTM projeksiyonu (Universal Transverse Mercator) Dünya’yı 180°B’dan başlayarak doğuya doğru numaralanan, 6° boylam genişliğinde 60 dilime böler. Türkiye 35 ile 38 numaralı dilimler arasındadır. Her dilimde dilim orta meridyeni (DOM) E = 500 000 m değerini ve 0.9996 ölçek faktörünü alır; güney yarımkürede ekvatorun N değeri 10 000 000 m’dir (yalancı kuzey).
Bu dönüştürücü GRS80 elipsoidini (WGS 84, ITRF/TUREF ve ETRS89’un temelindeki elipsoid — aralarındaki fark projeksiyonda milimetrenin çok altındadır) ve jeodezi yazılımlarının kullandığı 6. dereceden Krüger serisini kullanır; dilim içinde hata bir milimetreden küçüktür. Bu yüzden doğal dilimin birkaç derece dışında, genişletilmiş dilimde de kullanılabilir.
Ölçek faktörü (k): UTM düzlemindeki bir uzunluğun elipsoid üzerindeki aynı uzunluktan ne kadar büyük veya küçük olduğu. Meridyen yakınsaması (γ): o noktada grid kuzeyi (UTM) ile coğrafi kuzey arasındaki açı; coğrafi azimut ≈ grid azimutu + γ.
Sık sorulan sorular
Bir yerin UTM dilimi nasıl bulunur?
Dilim = (boylam + 180) ÷ 6 sonucunun tam kısmı + 1. Örn.: boylam 32.85° (Ankara) → 212.85 ÷ 6 = 35.5 → dilim 36 (DOM 33°). “Enlem/Boylam → UTM” modunda otomatik dilim seçiliyse hesaplayıcı bunu kendisi yapar. Türkiye’de batıdan doğuya: 35 (Trakya, İstanbul, İzmir), 36 (Ankara, Konya, Antalya), 37 (Sivas, Trabzon, Erzurum, Diyarbakır, Gaziantep), 38 (Kars, Ağrı, Van). Not: Türkiye’de kadastro ve büyük ölçekli haritalarda çoğunlukla 3° dilimli TM projeksiyonu kullanılır; bu araç standart 6° UTM dilimleriyle çalışır.
WGS 84, ITRF/TUREF ve ED50 aynı koordinatı verir mi?
WGS 84 ve ITRF/TUREF (pratik olarak) aynı elipsoidi kullanır, bu yüzden UTM formülleri aynıdır. Datumların kendisi ise aynı değildir: ITRF tabanlı ulusal datumlar belirli bir epoğa bağlıdır ve WGS 84’ün güncel konumundan desimetreler mertebesinde farklılık gösterebilir. Bu araç datumu değil projeksiyonu dönüştürür: sonuç, girdiğiniz datumda kalır. ED50 gibi eski datumlar (Türkiye’deki eski haritalar) başka bir elipsoid (Uluslararası 1924 / Hayford) kullanır ve önce datum dönüşümü gerektirir.
Genişletilmiş dilim nedir?
Bir arazi veya proje iki dilimin sınırında kaldığında, ölçmeyi iki ayrı sisteme bölmemek için bazı noktalar dilimin dışında kalsa bile her şeyi tek bir dilimde hesaplamak yaygındır. “Enlem/Boylam → UTM” modunda dilimi seçmeniz yeterli. Orta meridyenden uzaklaştıkça ölçek faktörü (yani bozulma) büyür.
Güney yarımkürede N değeri 10 000 000 m’den mi başlar?
Evet. Güney yarımkürede N hiç negatif olmasın diye 10 000 000 m’lik bir “yalancı kuzey” eklenir. Kuzey yarımkürede (Türkiye dahil) N ekvatorda 0’dan başlar — ekvatora yakın noktalarda yarımküreyi mutlaka kontrol edin.
Excel’den liste yapıştırabilir miyim?
Evet. Sütunları (ad, E, N veya enlem, boylam) kopyalayıp kutuya yapıştırın. Her satır bir nokta olur. Sonuç, Excel’e geri kopyalayabileceğiniz veya CSV olarak indirebileceğiniz bir tablo halinde gelir.